على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1636

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و رجل الشاة : بست هر دو پاى گوسپند را و يا بر يك پاى آن عقابه بست و يا بر يك پاى آويخت آن را . و رجلت المراة ولدها : زائيد آن زن بچه‌اى را كه بيرون آمد پاى او پيش از سر . و رجل البهم امه : مكيد شتر بچه شير مادر را . و نيز رجل : بمراد خود پستان مكيدن بچه شتر . و بر جستن نر بر ماده . رجل ( rajl ) و ( rajal ) ص . ع . بهمة رجل : شتر ريزهء با مادر گذاشته . و كذا بهمة رجل . ج : ارجال . رجل ( rejl ) ا . ع . پاى . و از بيخ ران تا پاى . ج : ارجل و رجلات و رجلات . و پارهء از هر چيزى . و نصف مشك از شراب و از روغن زيتون . و گروه بزرگ از ملخ و هو جمع على غير لفظ الواحد و هو كثير فى كلامهم كصوار لجماعة البقر و خيط لجماعة النعام و عانة لجماعة الحمير . و ازاريك ته . و بهره و حصة چيزى . و مرد بسيار خواب . و كاغذ سپيد . و هلاكت . و عذاب . و فقر . و پليدى مردم . و لشكر . و پيش رسى . ج : ارجال . و عهد و زمانه . يق . كان ذلك فى رجل فلان يعنى بود آن در عهد و زمانه و حيات فلان . و فلان قائم على رجل : فلان مستعد و آماده است براى فلان . و رجل البحر : جوى . و شاخ دريا . و رجل الجراد : تره ايست مانند ترهء يمانى و در خواص بدل آن . و رجل الحمامة : گاو زبان . و رجل الدجاجة : بابونه . و رجل السهم : هر دو طرف تير . و رجل الطائر : آهن داغ . و داغ با آهن . و رجل الغراب : قاز ياغى . و يك نوع از بند پستان ماده شتر تا بچه‌اش شير نمكد . و ذو الرجل : نام شاعرى و رجل القوس : گوشهء برگشتهء زيرين كمان . رجل ( rejl ) م . ع . رجل ( مجهولا ) رجلا و رجلة و رجل رجلا و رجلة ( از باب علم ) : بيمار پا شد . رجل ( rajal ) ص . ع . فرس رجل : اسب گذاشتهء بر گروه اسبان . و خيل رجل كذلك . رجل ( rajal ) ا . ع . شتر بچهء با مادر گذاشته كه هر گاه خواهد شير خورد . رجل ( rajal ) م . ع . رجل رجلا ( از باب سمع ) : بزرگ پا گرديد . و رجلت الدابة : يك پاى سپيد شد ستور . و رجل شعره : فروهشته و مرغول شد موى او . و رجل رجلا : پياده ماند و مركوبى نداشت كه بر آن سوار شود . و رجل الناقة رجلا ( از باب نصر ) : بچهء شتر را با مادر وى گذاشت تا هر گاه كه خواهد شير مكد . رجل ( rajel ) ص . ع . رجل رجل الشعر : مردى كه موى وى ميان فروهشته و مرغول باشد . و كذلك شعر رجل . ج : ارجال و رجالى . و رجل رجل : مرد پياده . و نيز رجل : شتر بچهء گذاشتهء با مادر . رجل ( rajol ) ا . ع . مرد خلاف زن يعنى وقتى كه بالغ شده محتلم گردد و يا از وقتى كه متولد مىشود اطلاق رجل بر آن مىگردد . و مرد بسيار جماع . و مرد پياده . ج : رجال و رجالات و رجلة و رجلة . و رجلة و مرجل و اراجل . و موى ميان فروهشته و مرغول . رجل ( rajol ) ا . پ . - ماخوذ از تازى - مرد مردانه و دلير و بهادر و بزرگوار و نامدار . رجل ( rajol ) و ( rajel ) و ( rajal ) ص . ع . رجل رجل الشعر : مرد فروهشته موى و يا آنكه موى وى ميان فروهشته و مرغول باشد . و كذلك رجل رجل الشعر و رجل الشعر . ج : ارجال و رجالى . رجل ( rejal ) ع . ج . رجلة . رجلاء ( rajl ' ) ص . ع . مؤنث ارجل . و حرة رجلاء : سنگستان هموار . و زمين سخت كه در آن رفته شود . و شاة رجلاء : گوسپند يك پاى سپيد . رجلان ( rajl n ) ص . ع . مرد پياده . ج . رجالى و رجالى و رجلى . رجلان ( rejl ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه يعنى دو پا . و دو پاچهء از زير جامه . رجلان ( rojl n ) ع . ج . رجيل . و ج . راجل . رجلة ( rajlat ) ا . ع . ثبات و پايدارى قدم در رفتار . و خرفه . و ج . رجل . و ج . رجل . و ج . راجل . رجلة ( rejlat ) ا . ع . جاى روئيدگى عرفج . و ثبات قدم در رفتار . و خرفه . و مرد پياده . المثل : هو احمق من رجلة او رجلة ( و العامة تقول بالفتح ) يعنى او احمق‌تر است از خرفه لانها لا تنبت الا فى مسيل . و آب راههء سيل از زمين درشت بسوى زمين نرم . ج : رجل . رجلة ( rejlat ) م . ع . رجل رجلا و رجلة . مر . رجل . رجلة ( rejlat ) و ( rejalat ) ع . ج . رجل . رجلة ( rojlat ) ا . ع . سپيدى كه در يك پاى ستور باشد . و قوت در رفتار . و مردى و مردمى . رجلة ( rajelat ) ا . ع . اسب گذاشته شدهء در ميان اسبان ديگر . رجلة ( rajolat ) ا . ع . مؤنث رجل . و زن مرد مانند كه كارهاى مردانه كند . رجله ( rajle ) ا . پ . خرفه . رجلى ( rajl ) ص . ع . حرة رجلى : زمين سخت كه در آن رفته شود . و زمين هموار سنگريزه ناك . و امراة رجلى : زن پياده . ج : رجال و رجالى . يق : نسوة رجال و نسوة رجالى . و نيز رجلى